HAARLEM Het voltallige college van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, bestaande uit zeven personen, is afgetreden in verband met de verdwenen miljoenen euro's op IJslandse banken. De provincie verloor in deze affaire 78 miljoen euro.

Commissaris van de koningin Harry Borghouts blijft wel aan. Hij zei niet te hebben overwogen om af te treden, omdat zijn positie als benoemde bestuurder een andere is dan die van de gekozen gedeputeerden. Hij zei dat woensdagmiddag tijdens een speciaal belegde persconferentie. De leden van het College van Gedeputeerde Staten blijven hun functie demissionair vervullen. Dit betekent dat ze lopende zaken blijven behartigen en geen nieuwe beleidsactiviteiten zullen ontplooien.

De VVD-gedeputeerden Hooijmaijers en Mooij stelden dinsdagavond hun portefeuilles ter beschikking na overleg met de rest van de fractie. Het college stelt vast dat er op zichzelf geen sprake is van handelingen die het aftreden van één of meer gedeputeerden noodzakelijk zou maken. Toch willen GS uitdrukking geven aan het feit dat bij ingrijpende gebeurtenissen die samenhangen met politiek functioneren, het nodig is dat daar consequenties aan worden verbonden. Om die reden hebben alle gedeputeerden besloten hun politieke verantwoordelijkheid te nemen en hun portefeuilles ter beschikking te stellen.

Ton Hooijmaijers van Financiën zei dat de gedeputeerden niet zijn opgestapt omdat een individuele gedeputeerde fouten zou hebben gemaakt, maar als 'signaal naar de samenleving'. "Er zijn toch erge dingen gebeurd.'' Volgens Hooijmaijers is er nog altijd een goede kans dat een deel van de miljoenen terugkomt.

Het is de eerste keer dat alle gedeputeerden van een provincie opstappen. "Voor zover wij weten is het de eerste keer dat een compleet college aftreedt'', meldde een woordvoerster van het Interprovinciaal Overleg.

Het college bestaat uit zeven gedeputeerden en staat onder voorzitterschap van commissaris van de koningin Harry Borghouts (GroenLinks). De gedeputeerden die aftreden zijn: Ton Hooijmaijers (VVD; Ruimtelijke Ordening en Financiën), Jaap Bond (CDA; Economische Zaken),  Cornelis Mooij (VVD; Verkeer), Rinske Kruisinga (CDA; water), Bart Heller (GroenLinks; Milieu), Peter Visser (PvdA; Landelijk Gebied) en Sacha Baggerman (PvdA; Welzijn, zorg en Cultuur).

Gedeputeerden worden gekozen door Provinciale Staten. Hun positie is vergelijkbaar met die van een wethouder in het gemeentebestuur. Een commissaris van de koningin is voorzitter van Provinciale Staten en van Gedeputeerde Staten. Hij is geen lid van Provinciale Staten maar wel volwaardig lid van Gedeputeerde Staten. Een commissaris wordt niet gekozen, maar benoemd door de Kroon. Borghouts is sinds juni 2002 commissaris van de koningin in Noord-Holland. Hij blijft aan.

Hard oordeel
De commissie die de afgelopen maanden onderzoek deed naar de verdwenen miljoenen van de provincie Noord-Holland, oordeelde hard over Gedeputeerde Staten. Volgens de commissie overtrad GS de eigen financiële regels van de provincie.

De provincie had 78 miljoen euro uitstaan bij Landsbanki in IJsland en 20 miljoen bij het Duitse Lehman toen deze
banken failliet gingen. De commissie stelde vast dat de provincie tussen 1 april 2007 en 1 oktober 2008 ten onrechte geen actief risicomanagement voerde. Bovendien was er onvoldoende grip op de schatkistbewaarder. De provincie maakte vorig jaar bovendien inschattingsfouten na signalen over de ontwikkelingen op de geldmarkt.

Het provinciebestuur stelde in een reactie dat het de aanbevelingen van de commissie voor strengere procedures in grote lijnen overneemt en al een aantal verbeteringen in gang heeft gezet. Hoewel er 'op zichzelf geen sprake was van handelingen die aanleiding zijn voor het opstappen van een of meer gedeputeerden', treden ze nu toch af.

De Noord-Hollandse Staten debatteren komende maandag over het rapport. CDA-gedeputeerde Jaap Bond zei vandaag dat hij liever tot na het debat had gewacht met opstappen.

En nu verder.
De eerste besprekingen over een nieuw college beginnen volgende week woensdag al. Dat heeft voorzitter Dré Kraak van de VVD laten weten. Kraak hoopt op een doorstart van de huidige coalitie, die bestaat uit VVD, PvdA, CDA en GroenLinks. De VVD is de grootste partij in de Staten van Noord-Holland. "We gaan in eerste instantie om de tafel zitten met de fractievoorzitters van de huidige coalitie. Ons streven is om zo snel mogelijk weer een werkzaam college van GS te hebben'', aldus Kraak.

• Chronologisch overzicht van de IJsland-affaire
• 10 Minuten over de verdwenen miljoenen
• Het volledige rapport van de Onderzoekscommissie naar het optreden van de provincie
• Noord-Holland overtrad eigen regels
• Gedeputeerde Staten van de provincie