AMSTERDAM De kerstdagen zijn achter de rug, het grote uitbuiken is begonnen en onze blik richt zich alweer op het nieuwe jaar. Maar voor we ons massaal op de appelflappen, oliebollen en de al dan niet dure champagne storten, is het tijd om terug te blikken op het voorbije jaar.

2009 was het jaar van de wereldwijde crisis en van de wereldwijde griepdreiging. Uiteraard sijpelden de gevolgen hiervan door in Noord-Holland. Maar onze provincie stond dit jaar vooral in het teken van de affaire rondom de inmiddels failliete DSB Bank, en er waren de afgelopen 12 maanden opvallend veel branden. Dit, en nog veel meer (maar geen sport, die heeft een eigen terugblik) is te lezen in het jaaroverzicht. Eerdere afleveringen van het jaaroverzicht staan hier:

• Jaaroverzicht 2009 januari tot en met maart
• Jaaroverzicht 2009 april tot en met juni

Juli

De Amsterdamse wethouder van Verkeer, Hans Gerson, noemde het incident 'een absoluut dieptepunt in de taxiwereld en iets wat absoluut niet te tolereren is'. Gerson nam, samen met burgemeester Cohen, onmiddellijk noodmaatregelen op het Leidseplein. Zo kwamen er tijdelijk extra toezichthouders en politieagenten te staan, zij konden gebiedsverboden uitdelen aan chauffeurs die zich misdroegen. Nog ruimere bevoegdheden om de ellende aan te pakken, kwamen er echter niet. Staatssecretaris Tineke Huizinga is daarop tegen. En daarom kan eenieder die weleens op de taxistandplaatsen bij het Leidseplein of het Centraal Station komt, zien dat er nog maar bitter weinig veranderd is: de chauffeurs zijn nog net zo onbeschoft als altijd.

De plaatselijke visboer Arie Haring en het restaurant De Halve Maen in Amsterdam-Sloten, de stamkroeg van Sitek, organiseerden nog een inzamelingsactie voor de weduwe van Rob Sitek zodat zij zich niet zoveel zorgen hoefde te maken over haar financiële situatie. Bij zijn begrafenis vormden TCA-chauffeurs een erehaag. Ze deden dit naar eigen zeggen omdat ze zich kapot schamen voor wat er gebeurd is.

***

Ook dit jaar ging in de beveiligde Bunker van Osdorp de rechtszaak tegen 'topcrimineel' Willem Holleeder door. In juli veroordeelde het gerechtshof in Amsterdam hem in hoger beroep tot negen jaar cel. De inmiddels 51-jarige Holleeder kreeg die straf voor het afpersen van een paar zakenlieden, onder wie de in 2004 geliquideerde vastgoedhandelaar Willem Endstra, en voor deelname aan een criminele organisatie.

Ook enkele ondergeschikte feiten, zoals bedreiging en mishandeling hebben tot deze straf geleid. Het Openbaar Ministerie had tien jaar cel geëist. Eind 2007 was de rechtbank ook al overtuigd van Holleeders schuld en veroordeelde hem toen eveneens tot negen jaar cel, na een eis van twaalf jaar. Justitie eiste in het hoger beroep een lagere straf vanwege zijn slechte gezondheidstoestand. Holleeder heeft ernstige hartproblemen.

Holleeder heeft beroep in cassatie aangetekend tegen zijn veroordeling. Inmiddels wil het Openbaar Ministerie ook maar liefst 17,9 miljoen euro misdaadgeld vorderen van Holleeder, die in 1983 een van de ontvoerders was van biermagnaat Freddy Heineken. Hij werd eind januari 2006 gearresteerd.

• Bekijk het dossier over het Holleederproces
  
  ***

De brand van de maand vond wederom plaats in Den Helder. Daar, in de Museumhaven Willemsoord, brandde de replica van het VOC-schip Prins Willim af. De brandweer kon niet bij de vuurhaard (zie de foto's) komen en moest de driemaster daarom gecontroleerd laten uitbranden. Dat leverde nog wel enige kritiek op. Zo zou er bij de brandbestrijding te weinig aandacht zijn geweest voor de veiligheid van het personeel.

Lange tijd bleef onduidelijk waar de brandhaard zich bevond. Het leek alsof het vuur onder controle was, maar het werd toch een uitslaande brand. De brand is voor zover bekend ontstaan in een koelinstallatie bij de bar in het ruim van het schip, mogelijk als gevolg van kortsluiting.

De Prins Willim wordt nu hoogstwaarschijnlijk gerestaureerd. Eigenaar Libema maakte bekend dat scheepswerf Talsema uit Franeker de restanten van het schip overneemt. De scheepswerf is van plan begin 2010 te starten met de restauratie van het schip. Libéma zei eerder nog dat het verwoeste schip niet meer te restaureren is. De Prins Willim is inmiddels naar Harlingen versleept.

• Bekijk de aflevering van 10 Minuten over de brand
  

***

Ondertussen bij de DSB Bank: De Autoriteit Financiële Markten (AFM) legde de DSB Bank in juli voor 120.000 euro aan boetes op. Volgens de toezichthouder heeft de bank fouten gemaakt bij aanvragen van hypotheken en bij de advisering aan klanten over risico's voor de consument. De financiële waakhond liet in maart al weten onderzoek te doen naar fouten bij leningen die door de DSB bank waren verstrekt.

Volgens de AFM waren er 'relatief veel signalen en klachten' over producten en adviezen van het bankconcern binnengekomen. Zo zou er veel mis zijn met de hypotheekleningen van dochterondernemingen zoals Becam en Frisia. Een financieel adviseur sprak van schrijnende gevallen die wekelijks aan zijn bureau komen.

***

En de crisis? Amsterdam geeft de komende twee jaar voorrang aan een aantal bouwprojecten in de stad om ervoor te zorgen dat die niet ten onder gaan aan de financiële crisis. Amsterdam kiest hierbij voor plannen die strategisch van belang zijn voor de stad. En verder werd bekend dat ook hulporganisaties in de regio hard zijn getroffen door de recessie. Particulieren danken minder snel kleding af en ook bedrijven doen het zuiniger aan en geven minder gul. 

Augustus

In de Amsterdamse wijk Geuzenveld werd begin augustus de 33-jarige eigenaresse van een kinderdagverblijf doodgestoken. De vrouw, de Turkse Arzu Çakmakçi-Erbas, had het kinderdagverblijf Moeders Schoot aan de Dr. Colijnstraat net afgesloten, toen zij bij haar auto op de parkeerplaats werd aangevallen. Ze overleed in een ziekenhuis aan haar verwondingen.

De verslagenheid na deze laffe daad was groot, zeer groot. Volgens enkele moeders die hun kind bij het kinderdagverblijf stalden, was het slachtoffer een 'hele lieve vrouw'. "Het was een moeder voor iedereen.'' Tijdens een emotionele bijeenkomst voor de ouders werd dan ook spontaan besloten tot een stille tocht. Tijdens de bijeenkomst reageerden de ouders nog steeds diepgeschokt en vol wanhoop. Na de tocht werd de kist met het lichaam van Erbas overgevlogen naar Turkije waar zij is begraven.

Enkele weken later maakte de politie de identiteit van de verdachte bekend en liet daarbij een foto zien, hetgeen hoogst ongebruikelijk is. Het ging om de 41-jarige Turkse illegaal Nevzat K. Volgens de politie was hij verslaafd aan alcohol en drugs en had hij geen vaste verblijfplaats. Hij zou gevaarlijk en onberekenbaar zijn en ook al eerder bij geweldsmisdrijven betrokken zijn geweest (hij had in Turkije iemand doodgeschoten). Kort daarna kon, dankzij de vele tips die bij de politie binnenkwamen, de verdachte worden aangehouden in Amsterdam-West.

Er werd ook nog een tweede verdachte aangehouden, een 31-jarige vrouw uit Amsterdam, wat de geruchten voedde dat een liefdesdrama het motief voor de moord zou zijn geweest. Zij zou de moordopdracht hebben gegeven omdat haar man een verhouding zou hebben gehad met de crècheleidster. Ze zou Nevzat K., een verre neef van haar man, tot de moord hebben aangezet. Het kinderdagverblijf Moeders Schoot is overigens inmiddels weer geopend.

***

De maand augustus kende hete periodes. En dat is maar goed ook, want dat hoort nu eenmaal in de zomer, maar soms werd de hitte mens en dier weleens te veel. Neem nu die twee olifanten en twee apen die op een parkeerplaats naast de A4 strandden. De wagen waarmee ze werden vervoerd, kreeg pech en de temperaturen stegen tot ongekende hoogtes. De brandweer besloot daarom maar de olifanten enige tijd nat te spuiten.

Deze olifanten waren niet de enige die het erg warm hadden. De Amsterdamse brandweer moest in de zomermaanden zeker 40 keer uitrukken om dieren uit het water te halen. Koeien en paarden krijgen dan namelijk vaak last van 'hittestress': ze kunnen hun lichaamswarmte niet meer zelf kwijtraken en zoeken verkoeling in het water.

Dat wat betreft de dieren. Voor de mensen betekent de zomerse hitte vooral: overvolle treinen, dichtslibbende toegangswegen naar het strand en nergens een parkeerplek meer te vinden. En lig je eenmaal hutjemutje op het strand, steekt die dekselse kleine pieterman weer de kop op. Letterlijk.

***

Het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost heeft al jaren een slechte reputatie op het gebied van veiligheid. Die reputatie zal de wijk voorlopig nog wel houden ook want het afgelopen jaar werd Zuidoost geteisterd door schietpartijen. Voor zover bekend waren het er dit jaar ruim 20. Daarbij zijn drie personen omgekomen, onder wie de 15-jarige jongen Gianluca Flamingo en de 19-jarige rapper Ishmael Gumbs. De politie wist in ieder geval 14 van de schietpartijen op te lossen.

Om het vuurwapengeweld tegen te gaan mag de politie nu in sommige delen van het stadsdeel extra preventief fouilleren, daarnaast is het cameratoezicht uitgebreid en worden er gebiedsverboden uitgedeeld aan drugsdealers. Volgens de politie staan de schietpartijen los van elkaar. Sommige gebeuren wegens een ruzie om drugs, andere wegens een conflict over een vrouw of een verkeerd opgevatte opmerking. Er zijn bijvoorbeeld geen aanwijzingen dat criminele bendes een oorlog uitvechten.
Volgens het stadsdeel zelf is er vaak sprake van een duidelijke relatie tussen dader en slachtoffer en hoeven de inwoners zich geen zorgen te maken om hun veiligheid. 

***

De brand van de maand vond plaats in Schoorl waar een groot deel van de duinen en bossen in vlammen opging. De brand ontstond bij het Vogelmeer, aanvankelijk als heidebrand. Later sloeg het vuur over naar het bos. Er was in totaal sprake van drie brandhaarden, hetgeen vrijwel zeker wijst op brandstichting: bij de Zwarte Blink, de Muizenweg en het Vogelmeer. Bekijk ook de vele foto's en video's.

De brandweer rukte met groot materieel uit, maar had grote moeite het vuur onder controle te krijgen, dat gebeurde dan ook pas laat in de avond. Groot probleem was dat er in het gebied te weinig water was en er een stevige wind stond richting het dorp. Achttien eenheden uit de gehele provincie probeerden met alle moeite de brand in te kapselen. Ook werd een transporthelikopter van het ministerie van Defensie ingezet, die met een bluszak water op het vuur stortte.

Bijna 550 bewoners uit Schoorl moesten worden geëvacueerd en konden de nacht niet thuis doorbrengen. Zij sliepen op veldbedden in sporthal De Beeck of hadden zelf al voor onderdak gezorgd bij vrienden en familie. 36 bejaarde bewoners van Hoog Duinen in Schoorl werden overgebracht naar verzorgingstehuis Oudtburg in Bergen. De woningen van de bewoners werden bewaakt door de ME.

De dag erna trok burgemeester Hetty Hafkamp de noodverordening in en mochten alle bewoners weer naar hun huizen terugkeren. Het natuurgebied Schoorlse duinen, ook het deel dat niet door de brand werd getroffen, bleef echter vanwege veiligheidsoverwegingen nog enkele dagen niet toegankelijk voor het publiek. Bij de brand is ruim 150 hectare natuur verloren gegaan.

***

Ondertussen bij de DSB Bank: De site dsbramp.nl riep gedupeerden in augustus op om massaal naar het hoofdkantoor van de bank in Wognum te komen om te demonstreren.

***

En de crisis? Augustus is normaalgesproken één van de topmaanden voor het Amsterdamse toerisme, maar voor 2009 gaat dat verhaal niet op. Toeristische attracties zagen het aantal bezoekers in het eerste kwartaal van dit jaar afnemen met 19 procent ten opzichte van diezelfde periode een jaar eerder. In het tweede kwartaal was de daling 9,3 procent. Het aantal bezoekers van musea daalde in het eerste kwartaal van dit jaar met 16 procent.

September

Bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg kwamen in september acht meldingen binnen van verdachte sterfgevallen van baby's in het Westfriesgasthuis in Hoorn. In mei overleed een meisje een paar dagen na de geboorte en in augustus stierf een tweede baby. De Inspectie onderzoekt de vier eerste gevallen. De andere vier meldingen worden later onderzocht.

Volgens de Inspectie bleek op de afdeling verloskunde sprake van een onveilige situatie, omdat een goed functionerend kwaliteits- en veiligheidssysteem ontbrak. Het ziekenhuis sprak zelf van een opeenstapeling van fouten bij het dienstdoende medisch personeel. Er zou onder meer ruzie zijn geweest tussen een gynaecoloog en een verloskundige. De Inspectie heeft tuchtzaken aangespannen tegen deze medici.

Later in het jaar was de verloskundige zorg in het Wesfriesgasthuis wel op niveau. Dat constateerde de Inspectie voor de Gezondheidszorg na een aantal maatregelen die werden genomen. Na de dood van de baby is de overdracht van informatie over patiënten tussen artsen, verloskundigen en verpleegkundigen verbeterd. Drie maanden lang begeleidde een gynaecoloog van het Universitair Medisch Centrum (UMC) in Utrecht de acht gynaecologen in Hoorn. Ook werden de afspraken en procedures op de afdeling verloskunde aangescherpt.

Dat Westfriezen nuchtere mensen zijn, is algemeen bekend. En blijkbaar geldt dat ook voor de huisartsen in deze regio. Zij maakten zich niet zo'n zorgen en bleven zwangere vrouwen naar het Westfriesgasthuis doorverwijzen.

***

In Noord-Holland-Noord werd een grootscheepse rampenoefening gehouden, Floodex geheten. Er werd een dijkdoorbraak gesimuleerd, waarbij West-Nederland overstroomde en honderden mensen gered moesten worden. Er deden 300 acteurs en figuranten mee aan de oefening en er werden onder meer 6 helikopters, 24 vaartuigen en tientallen voortuigen ingezet.

Diverse ministeries, politiediensten, het Hoogheemraadschap, het Rode Kruis en de Reddingsbrigade werkten samen. Ook namen meer dan 200 hulpverleners uit Groot-Brittannië, Duitsland, Estland en Polen deel aan FloodEx. Volgens minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken was de rampenoefening een 'groot succes'.

***

In september besloot Commissaris van de Koningin Harry Borghouts om toch maar wel vervroegd af te treden, en wel per 1 december. Zijn positie was definitief onhoudbaar geworden door fout declaratiegedrag van oud-gedeputeerde Ton Hooijmaijers (hij had in Hong Kong betalingen gedaan met de provinciale creditcard, maar zou daar al dan niet bonnetjes voor hebben ingeleverd), Borghouts keurde die declaraties goed. De positie van Borghouts was al wankel vanwege de Landsbanki-affaire, waarin enkele gedeputeerden aftraden, onder wie Hooijmaijers. Borghouts besloot ondanks zware druk toen toch te blijven zitten, aangezien hij niet gekozen was maar benoemd. 

Langzamerhand bleek hij de steun kwijt te zijn van het CDA en de PvdA. alleen zijn eigen partij GroenLinks bleef hem steunen. In een persverklaring zei Borghouts : ‘Afgelopen zeven jaar heb ik met veel plezier het ambt van commissaris van de Koningin uitgeoefend. Maar dat is nu verdwenen.’ Volgens hem heeft de PvdA er alles aan gedaan om hem weg te krijgen. Een opvolger van Borghouts is nog niet bekend.

• Lees meer over de recente affaires rondom Harry Borghouts 
• Bekijk het afscheidsinterview met Borghouts in 10 Minuten

***

Tussen alle ellende in dit jaaroverzicht is het nu ook wel eens even tijd voor wat goed nieuws, de kerst ligt nog vers in ons geheugen niet waar? Want ze zijn er nog, die barmhartige Noord-Hollanders. In september hielp de 23-jarige Remco Dekkinga een gewonde vrouw bij een auto-ongeluk in Heemskerk. Hij had de vrouw in zijn auto gezet nadat zij was aangereden door een 96-jarige vrouw. Omdat de gewonde vrouw klaagde over nekletsel moest de brandweer het dak van de auto echter openknippen. Hij had de auto geleend van een vriend, maar deze schade viel echter buiten de dekking van diens verzekering.

De verzekeringsmaatschappij, de Noord-Hollandsche van 1816, gaat de schade nu toch gewoon vergoeden. Daar leek het eerder nog helemaal niet op en Dekkinga kreeg dan ook van alle kanten auto's aangeboden. Eind goed, al goed dus.

***

De brand van de maand vond plaats in Bergen. Slechts enkele weken na de grote duinbrand in Schoorl brak er op 16 september weer een brand uit in het duingebied, in Bergen ditmaal. Een gebied van 25 hectare stond in brand. Wegen in de buurt werden door de politie afgesloten en woningen aan de chique Eeuwigelaan werden uit voorzorg ontruimd. In totaal werden 128 mensen voor enige uren geëvacueerd. Zie de foto's en video's.

Brandweerkorpsen uit de hele omgeving kwamen wederom met groot materieel naar Bergen. Bijna 200 brandweermensen bestreden de brand. De rookwolken veroorzaakt door het vuur waren tot in de wijde omgeving te zien. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend, maar ook hier wordt brandstichting vermoed.

***

Ondertussen bij de DSB Bank: Begin september verzamelde zich een handjevol gedupeerden voor het hoofdkantoor van de DSB Bank in Wognum. Rondom het bankgebouw hingen spandoeken met teksten als 'Wat DSB doet met geld is zinloos geweld' en 'Door DSB's gebrek aan geweten hebben wij amper te eten'. De demonstranten vonden dat ze door de bank van Dirk Scheringa zijn opgezadeld met te hoge hypotheekschulden of ongewenste verzekeringen.

Toch leek er nog wel een oplossing in zicht voor een grote groep DSB-gedupeerden. Eén van de stichtingen die de gedupeerden vertegenwoordigde, had afspraken gemaakt met de bank. Die kwamen erop neer dat de financiële problemen van de klanten konden worden opgelost.

Ondertussen wilde ook een meerderheid van de Tweede Kamer onderzocht hebben of de DSB Bank inderdaad het beleid had om zo veel mogelijk overbodige koopsompolissen te verkopen bij leningen, zoals anonieme ex-werknemers beweren. Met de koppelverkopen zou de bank van Dirk Scheringa 1,6 miljard euro winst hebben gemaakt.

***

En de crisis? Ach, of het nu echt aan de crisis te wijten is of puur en alleen aan slecht management is niet geheel duidelijk, maar 2009 was nou niet bepaald het jaar van Marco Borsato. In september werd zijn bedrijf The Entertainment Group failliet verklaard. Het artiestenbureau van Borsato vroeg eerder al uitstel van betaling aan, nadat het niet meer aan de betalingsverplichtingen kon voldoen. The Entertainment Group raakte in acute financiële problemen doordat diverse schuldeisers en de Rabobank voor miljoenen euro's aan beslagen legden na enkele mislukte investeringen.

Het in Hilversum gevestigde entertainmentbedrijf organiseerde grote concerten en begeleidde Nederlandse artiesten als Guus Meeuwis, Trijntje Oosterhuis, Ilse De Lange en VanVelzen. Een van de jaarlijkse spektakels uit de koker van The Entertainment Group was Symphonica in Rosso. De hele inboedel, waaronder gouden platen van Marco Borsato en Guus Meeuwis, werd vervolgens geveild. Dit bracht ruim 525.000 euro op.

En ach hemel, ook dieetgoeroe Sonja Bakker werd getroffen door de crisis en haar bedrijf moet eh, afslanken. Ze schrijft voorlopig geen nieuwe afslankboeken meer en nieuwe tv-programma's worden op de lange baan geschoven. Ook haar eigen tijdschrift werd aan de wilgen gehangen. Slecht economisch nieuws voor alle eierkoekenfabrikanten dus.

Morgen is op deze plek het laatste deel van dit jaaroverzicht te zien, dan behandelen we de maanden oktober tot en met december.